Son zamanlar sosial media platformalarında dini dəyərləri, inanc azadlığını və dindarları hədəf alan nifrət dolu paylaşımların sayında artım müşahidə olunur.
Bu cür hallarla qarşılaşdıqda emosional reaksiya vermək təkcə mənəvi deyil, həm də texniki və hüquqi baxımdan əks-effekt yaradır. Mütəxəssislər xəbərdarlıq edir: təhqirə təhqirlə cavab vermək, əslində qarşı tərəfin məqsədinə xidmət edir.
Alqoritm tələsi: Sizin hər şərhlə həmin səhifəni böyüdürsünüz
Sosial şəbəkələrin iş mexanizmi "reaksiyalar" üzərində qurulub. Təhqir dolu bir posta yazdığınız hər hansı cavab şərhi, platformanın alqoritmləri tərəfindən "maraqlı məzmun" kimi qəbul edilir. Nəticədə, həmin təhqir dolu paylaşım daha çox insanın qarşısına çıxır və reytinqi artır. Bu səbəbdən ən effektiv addım sükutu qorumaqdır. Şərh yazmamaqla siz həmin kontentin yayılma zəncirini qırmış olursunuz.
Nifrət nitqinə qarşı kollektiv mübarizə: "Report" və "Blok"
Əgər qarşınıza dini dəyərləri aşağılayan məzmun çıxarsa, aşağıdakı ardıcıllığı izləmək tövsiyə olunur:
-
Kütləvi şikayət (Report): Paylaşımı mütləq "Nifrət nitqi" (Hate Speech) kateqoriyası ilə şikayət edin. Sistemli və kütləvi şikayətlər səhifənin birdəfəlik bağlanmasına və ya görünürlüyünün (reach) minimuma enməsinə səbəb olur.
-
Bloklama funksiyası: Şikayət etdikdən sonra həmin hesabı bloklayın. Bu, təkcə sizin rahatlığınız üçün deyil; kütləvi bloklamalar platforma tərəfindən həmin hesabın "etibarsız" kimi etiketlənməsinə gətirib çıxarır.
-
Doğru mənbələri gücləndirmək: Yalan və təhqirlərə ən yaxşı cavab, etik prinsiplərə riayət edən, doğru xəbər yayan resursları (xüsusilə islami) dəstəkləməkdir. Belə səhifələri bəyənmək və paylaşmaqla siz informasiya məkanında pozitiv balansı qorumuş olursunuz.
Hüquqi məsuliyyət: Zərərçəkmişdən günahkara çevrilməyin
Məsələnin ən kritik tərəfi hüquqi müstəvidir. Təhqirə eyni tonda cavab vermək sizi hüquqi baxımdan risk altına qoyur. Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi bu məsələdə kifayət qədər sərtdir:
-
Cinayət Məcəlləsi: Ağır təhqir və təhdid halları AR Cinayət Məcəlləsinin 147 (Böhtan) və 148-ci (Təhqir) maddələri ilə tənzimlənir.
-
Hüquqi prosedur: Emosional reaksiya əvəzinə, peşəkar hüquqşünasa müraciət edərək sübutları (skrinşotlar, linklər, videolar) qanuni qaydada təsbit etmək lazımdır. Bu, təqsirkarın qanun qarşısında cavab verməsini təmin edən yeganə effektiv yoldur.
Yekun tövsiyə: Unutmayın ki, provokativ paylaşımların məqsədi sizi emosional tarazlıqdan çıxarmaqdır. Ən böyük cəza — görməzdən gəlmək, texniki bloklama tətbiq etmək və qanun çərçivəsində hərəkət etməkdir. Unutmayaq ki, bu cür dəyərsiz "fenomen"lərə maddi dəstək verənlər varsa, bu ancaq və ancaq onun daha çox insana xitab etmə ehtimalına görədir. Dindarları təhqir edənlərə reaksiyanı isə ən çox dindar verdiyinə görə, onlar tanınır və öz sponsorlarını tapma ehtimalı çoxalır.
* Məqalənin hazırlanmasında sosial media ekspertlərinin və hüquqşünasların rəylərindən istifadə olunmuşdur
